Μια νέα, σημαντική εκδοτική προσπάθεια αφιερωμένη στον Γεώργιο Χ. Ζαλοκώστα, τον Συρρακιώτη στρατιώτη και ποιητή, μόλις κυκλοφόρησε και αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική συμβολή στη μελέτη και ανάδειξη του έργου και της προσωπικότητάς του.
Πρόκειται για τον συλλογικό τόμο:
«ΜΕΤΑΞΥ ΞΙΦΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΝΑΣ – Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ-ΠΟΙΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ»
με επιμέλεια και εισαγωγή των Ευάγγελου Αυδίκου και Κώστα Καραβίδα, που κυκλοφορεί από τον Εκδοτικό Οίκο Κ. & Μ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη.
Ο τόμος έχει ως βασικό του κορμό το επιστημονικό συνέδριο «Γεώργιος Ζαλοκώστας. Το ξίφος και ο θρήνος στην ποίησή του», το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Πρέβεζα στις 5 και 6 Απριλίου 2025, με πρωτοβουλία του Συνδέσμου Συρρακιωτών Πρέβεζας. Το συνέδριο αποτέλεσε μια ιδιαίτερα σημαντική επιστημονική συνάντηση, καθώς για πρώτη φορά συγκεντρώθηκε ένας τόσο μεγάλος αριθμός μελετητών γύρω από το έργο του Ζαλοκώστα και εξετάστηκαν διαφορετικές και συχνά λιγότερο γνωστές πτυχές της ζωής και της δημιουργίας του.
Στον νέο τόμο δεν περιορίζεται, όμως, το υλικό μόνο στις ανακοινώσεις του συνεδρίου. Προστέθηκαν και άλλα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα κείμενα, εμπλουτίζοντας σημαντικά την έκδοση. Κάποιοι από τους συμμετέχοντες δεν κατόρθωσαν τελικά να παραδώσουν το κείμενό τους· παρά τις απουσίες αυτές, το υλικό που συγκεντρώθηκε διαμορφώνει έναν πλούσιο και πολυφωνικό τόμο, ο οποίος φωτίζει τον Ζαλοκώστα από πολλές διαφορετικές πλευρές.
Ένας Ζαλοκώστας πέρα από τις γνωστές αναφορές
Ο Γεώργιος Χ. Ζαλοκώστας (1805–1858), γεννημένος στο Συρράκο, υπήρξε μια ιδιαίτερη περίπτωση της νεοελληνικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα: στρατιώτης και ποιητής, άνθρωπος της δράσης αλλά και της ευαίσθητης ποιητικής έκφρασης.
Η ζωή του συνδέθηκε άμεσα με την Ελληνική Επανάσταση, ενώ η εμπειρία του πολέμου, της απώλειας και του θανάτου άφησε έντονο αποτύπωμα στην ποίησή του. Μετά την Επανάσταση ακολούθησε στρατιωτική σταδιοδρομία, ενώ παράλληλα ανέπτυξε σημαντικό ποιητικό και μεταφραστικό έργο.
Ο τόμος επιχειρεί να επαναφέρει τον Ζαλοκώστα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της σύγχρονης φιλολογικής έρευνας, αναδεικνύοντας όχι μόνο την πατριωτική και ελεγειακή ποίησή του, αλλά και λιγότερο γνωστές πλευρές της δραστηριότητάς του.
Όπως σημειώνεται στην εισαγωγή της έκδοσης, ο ανά χείρας τόμος περιλαμβάνει δεκαεννέα μελετήματα πανεπιστημιακών, φιλολόγων, ιστορικών, μουσικολόγων και μελετητών γύρω από τη ζωή και το έργο του Γεωργίου Χ. Ζαλοκώστα. Στόχος είναι να επανασυστήσει τον «στρατιώτη-ποιητή» στο σύγχρονο αναγνωστικό κοινό και να τον επαναφέρει στο προσκήνιο της γραμματολογικής και βιογραφικής έρευνας.
Η προσέγγιση του τόμου υπερβαίνει την απλή παρουσίαση ενός ακόμη εκπροσώπου της Α΄ Αθηναϊκής Σχολής και επιχειρεί μια συνολική επανεκτίμηση της ποιητικής του φυσιογνωμίας, της εποχής του και των ιδεών που διατρέχουν το έργο του.
Ένα βιβλίο με ιδιαίτερη σημασία για το Συρράκο
Η έκδοση αποκτά ξεχωριστή σημασία για το Συρράκο και τους Συρρακιώτες, καθώς αναδεικνύει μια σημαντική προσωπικότητα του τόπου και συνδέει τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα με τη μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά του χωριού.
Η σχέση του Συρράκου με τον Ζαλοκώστα δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική αναφορά. Η μνήμη του ποιητή έχει διατηρηθεί ζωντανή στον τόπο, ενώ και στην Πρέβεζα υπάρχει η προτομή του, έργο του γλύπτη Γεώργιου Καλακαλλά, η οποία τοποθετήθηκε το 1998 με δαπάνη του Συνδέσμου Συρρακιωτών Πρέβεζας.
Έτσι, η έκδοση αυτή αποτελεί έναν ακόμη κρίκο στην προσπάθεια διάσωσης, μελέτης και προβολής της πνευματικής κληρονομιάς του Συρράκου.
Μια προσπάθεια που αξίζει να συνεχιστεί
Η έκδοση «Μεταξύ ξίφους και πένας – Ο στρατιώτης-ποιητής Γεώργιος Χ. Ζαλοκώστας» δεν είναι απλώς τα πρακτικά ενός συνεδρίου.
Είναι η αποτύπωση μιας συλλογικής προσπάθειας να ξαναδιαβάσουμε τον Ζαλοκώστα, να φωτίσουμε άγνωστες πλευρές του έργου του και να τον συστήσουμε εκ νέου στις νεότερες γενιές.
Είναι, ταυτόχρονα, ένας τρόπος να δείξουμε ότι το Συρράκο συνεχίζει να τιμά τους ανθρώπους του πνεύματος που γεννήθηκαν σε αυτόν τον τόπο και να μετατρέπει τη μνήμη σε σύγχρονο πολιτιστικό έργο.
Μόλις κυκλοφόρησε.
Και πραγματικά μας κάνει υπερήφανους.
Ο Γεώργιος Χ. Ζαλοκώστας επιστρέφει στο Συρράκο — αυτή τη φορά μέσα από τις σελίδες ενός σημαντικού νέου βιβλίου.
📖 Η έκδοση
Τίτλος:
ΜΕΤΑΞΥ ΞΙΦΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΝΑΣ
Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ-ΠΟΙΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ
Επιμέλεια – Εισαγωγή:
Ευάγγελος Αυδίκος – Κώστας Καραβίδας
Εκδότης:
Εκδοτικός Οίκος Κ. & Μ. Σταμούλη
Θεσσαλονίκη
ISBN:
978-960-656-355-3
Στην έκδοση περιλαμβάνεται επίσης εικόνα της υπογραφής του Γ. Χ. Ζαλοκώστα, ενώ η προσωπογραφία του προέρχεται από τη συλλογή «Νεοελληνική Εικονιστική Προσωπογραφία», με επιστημονικό υπεύθυνο τον Τριαντάφυλλο Σκλαβενίτη, από τον Ψηφιακό Θησαυρό Ελληνικής Ιστορίας και Πολιτισμού «Πανδέκτης» του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.
